Naszym sponsorem jest:

Aktualności

Złośliwe nadciśnienie tętnicze (łac. hypertonia maligna) to ciężka postać nadciśnienia tętniczego przebiegająca z wysokimi wartościami ciśnienia krwi, uszkodzeniem małych naczyń w siatkówce oka oraz ostrą, szybko postępującą niewydolnością nerek, serca i innych narządów.

Na początku XX wieku niemieccy lekarze dla nadciśnienia krwi i towarzyszących im ostrych zmian narządowych zaproponowali nazwę: złośliwa forma nadciśnienia. W 1928 roku po raz pierwszy w piśmiennictwie medycznym użyto terminu „encefalopatia nadciśnieniowa” dla określenia stanu wysokiego ciśnienia krwi, napadowych bólów głowy, drgawek i zaburzeń neurologicznych.

Ryzyko nadciśnienia złośliwego.
Nadciśnienie złośliwe obecnie określane jest również jako: nadciśnienie przyspieszone, przełom nadciśnieniowy, stany zagrożenia w nadciśnieniu tętniczym, stany nagłe w nadciśnieniu tętniczym. Częstość występowania nadciśnienia złośliwego u pacjentów z wysokim ciśnieniem krwi nie przekracza 1%. Połowa przypadków nadciśnienia złośliwego obejmuje z reguły chorych na nadciśnienie pierwotne, tzw. idiopatyczne, czyli o nieznanej przyczynie. U pozostałych 50% chorych przełom nadciśnieniowy jest powikłaniem nadciśnienia wtórnego, występującego zwłaszcza w przebiegu chorób nerek. Rzadziej za rozwój nadciśnienia złośliwego odpowiadają: gestoza, glukozowe zapalenie tętnic, wodonercze, twardzina układowa, guzy nadnerczy, zespół Cushinga. Rolę w pojawieniu się nadciśnienia przyspieszonego odgrywają też czynniki genetyczne i mechanizmy odpornościowe organizmu. Złośliwe nadciśnienie częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet, zwykle około 45. roku życia. Największe ryzyko wystąpienia przełomu nadciśnieniowego występuje wśród palaczy tytoniu.

Zmiany narządowe w nadciśnieniu złośliwym.
W nadciśnieniu złośliwym dla pacjenta najbardziej niebezpieczna jest nie sama wysoka wartość ciśnienia tętniczego, ale szybkość jego narastania. Zmiany narządowe mogą występować już przy przekroczeniu średniego ciśnienia tętniczego powyżej 150 mmHg. Wzrost ciśnienia krwi prowadzi do niedokrwienia tkanek i niewydolności wielu narządów. Skutki nadciśnienia złośliwego, to m.in.: 
• zwiększone wydalanie sodu z moczem, prowadzące do hipokaliemii
• silna kurczliwość i uszkodzenia naczyń krwionośnych
• przerost wewnętrznej błony mięśniowej w ścianach naczyń
• powstawanie zakrzepów.

Zmiany patologiczne w nadciśnieniu złośliwym.
Nerki - zmiany naczyniowe w nerkach polegające na uszkodzeniu tętniczek kłębuszkowych, włóknienie nerek, podwojenie błony podstawnej, zrosty wewnątrznerkowe.
Serce - przerost mięśnia sercowego, zmiany naczyń z wybroczynami okołonaczyniowymi.
Mózg - zaburzenia w krążeniu mózgowym, obrzęk tylnych regionów mózgu.
Oko - wybroczyny na dnie oka, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

Objawy nadciśnienia złośliwego.
Objawem charakterystycznym dla szybko rozwijającego się złośliwego nadciśnienia tętniczego jest ból głowy, zlokalizowany zwykle w potylicy i występujący głównie w godzinach porannych. Często towarzyszą mu zaburzenia widzenia. W nadciśnieniu złośliwym mogą również pojawić się takie objawy, jak: zaburzenia myślenia i orientacji, zaburzenia świadomości, drgawki, opaczne odczuwanie mrowienia czy drętwienia, śpiączka, bóle brzucha, osłabienie, duszność, zwiększone wydalanie moczu lub oddawanie moczu w porze nocnej, spadek masy ciała.
W wyniku badania przedmiotowego stwierdza się:
• wysokie ciśnienie tętnicze, zwłaszcza wysokie ciśnienie rozkurczowe,
• objawy niewydolności lewej komory serca,
• obrzęk płuc,
• zaburzenia neurologiczne.
Wraz z rozwojem choroby dochodzi do niewydolności nerek. W moczu uwidacznia się występowanie białka, krwinek czerwonych, wałeczków szklistych i ziarnistych.

Leczenie nadciśnienia złośliwego.
Leczenie nadciśnienia złośliwego odbywa się w warunkach szpitalnych, na oddziale umożliwiającym ciągłe monitorowanie ciśnienia krwi. Terapię rozpoczyna się od podania krótko działających leków hipotensyjnych, czyli obniżających ciśnienie tętnicze. Najczęściej podaje się je dożylnie, niekiedy przy użyciu pomp infuzyjnych. Unikać jednak trzeba szybkiego obniżenia ciśnienia, ponieważ grozi to niedokrwieniem narządów wewnętrznych. Po osiągnięciu stabilizacji chorego, można rozpocząć podawanie leków doustnych. W ciężkich postaciach encefalopatii nadciśnieniowej, przebiegających z obrzękiem płuc i narastającą niewydolnością nerek, stosuje się hemodializę lub ciągłą hemofiltrację tętniczo-żylną. Nieleczone nadciśnienie złośliwe prowadzi w ciągu kilku-kilkunastu miesięcy do zgonu. Najczęstsze przyczyny śmierci u osób z nadciśnieniem złośliwym to obrzęk płuc, niewydolność nerek i udar mózgu.

Joanna Krocz
Tekst przygotowany przez redakcję portalu www.abcZdrowie.pl
Wiecej informacji o chorobach serca można znaleźć na www.kardiolo.pl

Bibliografia: Januszewicz A., Januszewicz W., Szczepańska-Sadowska E., Sznajderman M., (red.), Nadciśnienie tętnicze, Wydawnictwo „Medycyna Praktyczna”, Kraków 2007, ss. 701-709, ISBN 978-83-7430-131-2.

Oferta partnetów Fundacji: