Naszym sponsorem jest:

Aktualności

Nadciśnienie tętnicze (łac. hypertonia arterialis) to inaczej choroba nadciśnieniowa. Należy do chorób układu krążenia i polega na stałym lub okresowym podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi. Prawidłowa wartość ciśnienia tętniczego krwi nie powinna przekraczać 140/90 mmHg. Nadciśnienie tętnicze zazwyczaj wykrywane jest przypadkowo, podczas kontrolnego pomiaru ciśnienia krwi. Dotyczy z reguły osób w wieku pomiędzy 35. a 60. rokiem życia. W większości przypadków choroba nadciśnieniowa przebiega bezobjawowo. W Polsce nadciśnienie dotyczy około 20% populacji dorosłych.

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze (łac. hypertonia arterialis) to inaczej choroba nadciśnieniowa. Należy do chorób układu krążenia i polega na stałym lub okresowym podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi. Prawidłowa wartość ciśnienia tętniczego krwi nie powinna przekraczać 140/90 mmHg. Nadciśnienie tętnicze zazwyczaj wykrywane jest przypadkowo, podczas kontrolnego pomiaru ciśnienia krwi. Dotyczy z reguły osób w wieku pomiędzy 35. a 60. rokiem życia. W większości przypadków choroba nadciśnieniowa przebiega bezobjawowo. W Polsce nadciśnienie dotyczy około 20% populacji dorosłych.

Przyczyny nadciśnienia tętniczego

Tylko u około 5-10 osób na 100 można na podstawie badań i testów laboratoryjnych ustalić przyczynę podwyższonego ciśnienia krwi. Najczęściej są nimi choroby nerek, choroby gruczołów wydzielania dokrewnego i choroby serca. W języku lekarskim ten typ nadciśnienia jest określany jako nadciśnienie wtórne. Na ogół nieuwzględnianą przyczyną podwyższonego ciśnienia krwi jest uboczne działanie leków zawierających DL-norefedrynę. Jest ona składnikiem dostępnych bez recepty leków hamujących apetyt oraz stosowanych w leczeniu kataru i grypy. Szczególnie zagrożone są osoby, które zażywają te farmaceutyki łącznie z kofeiną.

U około 95% przypadków nie wiadomo, dlaczego ciśnienie krwi jest podwyższone. Lekarze mówią wówczas o tzw. nadciśnieniu pierwotnym, samoistnym albo idiopatycznym. Specjaliści uznający wzajemne oddziaływanie procesów somatycznych wiedzą, że ciśnienie krwi może wzrosnąć także wówczas, kiedy ludzie nie potrafią zachować równowagi pomiędzy napięciem a odprężeniem. Inną prawdopodobną możliwością patogenetyczną jest nadczynność rdzenia nadnerczy.

Objawy nadciśnienia tętniczego

Podwyższone ciśnienie krwi w większości przypadków nie powoduje żadnych dolegliwości. Bóle głowy, kołatanie serca i ogólne złe samopoczucie występują tylko wtedy, gdy ciśnienie krwi jest krańcowo podwyższone. Objawy mogące sugerować nadciśnienie krwi, to: bóle głowy, zazwyczaj w okolicy potylicy, krwawienia z nosa, zawroty głowy, pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego, łatwe męczenie się i zaburzenia snu. Często pierwszym objawem klinicznym nadciśnienia jest pogorszenie widzenia lub nawet wylewy do oczu.

Ryzyko nadciśnienia tętniczego

Wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko wzrostu ciśnienia krwi. Do 35. roku życia jest nim dotknięty prawie co dziesiąty człowiek, od 65. roku życia około jeden na czterech. Według normy przyjętej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), w Polsce co czwarty mieszkaniec ma nadciśnienie i co czwarty ciśnienie graniczne. Spośród nich tylko połowa poddaje się leczeniu. W różnych badaniach stwierdzono, że cały szereg czynników zwiększa ryzyko powstania choroby nadciśnieniowej:

  • Nadwaga – osoby z nadwagą mają nadciśnienie krwi dwukrotnie częściej niż osoby z prawidłową masą ciała.
  • Sól – u wielu osób ciśnienie krwi wzrasta na skutek dużej konsumpcji soli, natomiast obniża się u osób ograniczających solenie potraw.
  • Alkohol – badacze Uniwersytetu w Ulm stwierdzili, że alkohol, zwłaszcza u mężczyzn, jest jedną z głównych przyczyn wysokiego ciśnienia krwi, ponieważ wywołuje w organizmie długotrwałe zmiany przemiany materii.
  • Brak aktywności ruchowej – sprzyja nadwadze, a w następstwie prowadzi do nadciśnienia.
  • Cukrzyca – chorzy na cukrzycę częściej mają nadciśnienie krwi.
  • Stres – przy krótkotrwałym obciążeniu psychicznym wzrasta na krótko ciśnienie krwi.
  • Hałas – stale wysokie natężenie hałasu (niskie przeloty samolotów, ruch uliczny, hałas na stanowisku pracy itp.) sprzyja powstawaniu nadciśnienia krwi.
  • Dziedziczenie – na podstawie badań bliźniaków badacze wnoszą, że obciążenia genetyczne odgrywają ważną rolę w powstawaniu nadciśnienia tętniczego.
  • Uboczne działanie leków i dużych ilości lukrecji – ciśnienie krwi mogą podwyższać m.in. pigułki antykoncepcyjne, różne leki wykrztuśne, glikokortykoidy, krople do oczu, leki przeciw katarowi czy preparaty odchudzające.

Powikłania nadciśnienia tętniczego

Jeśli ciśnienie krwi jest przez dłuższy czas wysokie, wzrasta ryzyko udaru mózgu, chorób serca i nerek, pojawienia się uszkodzeń oczu i naczyń. Oznacza to, że obniża się czas przeżycia. Skracanie czasu przeżycia występuje zwłaszcza wtedy, gdy dochodzą jeszcze inne obciążające czynniki, jak: palenie tytoniu, nadwaga, wysoki poziom cholesterolu we krwi, mało ruchliwy tryb życia itp. Najczęstsze powikłania nadciśnienia tętniczego krwi, to:

  • choroba niedokrwienna i zawał serca,
  • przerost lewej komory serca,
  • udar mózgu,
  • retinopatia, czyli uszkodzenie siatkówki oka,
  • zmiany miażdżycowe w tętnicach wieńcowych i szyjnych,
  • niewydolność nerek,
  • tętniak rozwarstwiający aorty.

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie niefarmakologiczne

Leczenie farmakologiczne

  • zmniejszenie masy ciała
  • ograniczenie spożycia alkoholu
  • unikanie solenia potraw
  • zaprzestanie palenia papierosów
  • regularne ćwiczenia fizyczne (pływanie, spacery, jazda na rowerze, nordic walking, jogging)
  • zmiany dietetyczne (wprowadzenie do diety ryb, warzyw i owoców)
  • stosowanie technik relaksacyjnych
  • unikanie spożycia kawy, kakao, mocnej herbaty
  • dbanie o dostateczny sen.
  • ACE – inhibitory konwertazy
  • antagoniści wapnia
  • beta-blokery
  • leki moczopędne
  • alfa1-blokery
  • ARB – blokery receptora angiotensyny

Leczenie rozpoczyna się od monoterapii, czyli stosowania jednego leku. Jeśli monoterapia nie skutkuje, do podawanego środka należy dołączyć jeszcze jeden lub dwa inne leki. Przy dobieraniu leku należy uwzględnić wiek pacjenta, a u kobiet – ciążę. U osób w podeszłym wieku przeciwwskazane są blokery kanału wapniowego, a przy nadciśnieniu w ciąży unika się inhibitorów ACE i blokerów receptora angiotensyny.

U chorych na nadciśnienie tętnicze ważna jest regularna kontrola ciśnienia krwi, przynajmniej dwa razy w tygodniu. Pomiary najlepiej wykonywać rano lub wieczorem. Warto założyć zeszyt, służący do notowania wartości mierzonego ciśnienia.

Joanna Krocz
Tekst przygotowany przez redakcję portalu www.abcZdrowie.pl
Wiecej informacji o chorobach serca można znaleźć na www.kardiolo.pl

Bibliografia:

Jonderko G., (red.), Podręczna encyklopedia zdrowia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2002, ss. 304-309, ISBN 978-83-7506-075-1. 

Szczeklik A., (red.), Choroby wewnętrzne, tom II, Wydawnictwo „Medycyna Praktyczna”, Kraków 2005, ISBN 83-7430-031-0.

 

Oferta partnetów Fundacji: